شکستگی‌های فک و صورت در بیماران

 در این مطالعه، جنبه‌های مختلف اطلاعات دموگرافیک بیماران، شامل نوع و تعداد شکستگی‌ها، شدت آسیب، علت ارجاع، دلیل وقوع حادثه، و سابقه تحصیلی جراح‌ها مورد بررسی و مقایسه قرار گرفتند. این مطالعه در بیمارستان خصوصی و بیمارستان شهید کامیاب مشهد انجام شد که بیماران با بیمه‌های خاص به این مراکز ارجاع داده شده بودند.

نتایج نشان داد که بیماران در این دو بیمارستان از نظر جنسیت و سن تفاوت‌های آماری معناداری داشتند. در هر دو بیمارستان، تعداد مردان بیشتر از زنان بود که این موضوع به دلیل مشارکت بیشتر مردان در فعالیت‌های جامعه و در معرض خطرات بیشتر بودن آن‌ها، به ویژه در کشورهای کم‌توسعه، قابل توضیح است. عواملی مانند رانندگی، ورزش، فعالیت‌های اجتماعی، و مصرف مواد مخدر از جمله الکل می‌توانند به آسیب‌پذیری بیشتر مردان کمک کنند. مطالعات مختلف در زمینه اطلاعات دموگرافیک، نتایج مختلفی به دست آورده‌اند. همچنین، فراوانی آسیب‌های فک و صورت در میان جنسیت‌ها تحت تأثیر عوامل فرهنگی و اجتماعی-اقتصادی قرار دارد. نتایج این تحقیق با مطالعات قبلی در کشورهای سوئیس، پاکستان، اوگاندا، نایروبی و سایر مطالعات انجام‌شده در ایران هم‌راستا است. علاوه بر این، یک مرور سیستماتیک که بر آسیب‌های فک و صورت در کشورهای منطقه خلیج فارس متمرکز بود نیز نشان داد که شیوع این نوع آسیب‌ها در مردان بیشتر است.

در زمینه میانگین سنی، بیماران در مرکز تروما خصوصی به طور متوسط 27.5 سال سن داشتند، در حالی که این میانگین در بیمارستان شهید کامیاب 31.5 سال بود. مطالعات قبلی گزارش کرده‌اند که افراد با آسیب‌های فک و صورت معمولاً در دامنه سنی 20 تا 30 سال قرار دارند.

تیم‌های درمانی در دو بیمارستان تفاوت‌های قابل توجهی داشتند. در بیمارستان شهید کامیاب، بیماران درمان خود را از بخش‌های جراحی دهان و فک و صورت یا گوش و حلق و بینی دریافت می‌کردند، در حالی که در مرکز تروما خصوصی، همه بیماران به بخش جراحی دهان و فک و صورت ارجاع داده می‌شدند. این تفاوت ممکن است ناشی از ویژگی‌های آموزشی بیمارستان شهید کامیاب و حضور متخصصان از رشته‌های مختلف در اتاق اورژانس باشد. در موارد خاصی، در بیمارستان شهید کامیاب، برخی بیماران تحت درمان مشترک جراحان دهان و فک و صورت و جراحان مغز و اعصاب قرار می‌گرفتند، که این نشان‌دهنده اهمیت همکاری بین‌رشته‌ای در درمان و مدیریت آسیب‌های فک و صورت است.

علل شکستگی‌های فک و صورت در طی سه دهه گذشته دچار تغییرات پیوسته‌ای شده‌اند و همچنان در حال تکامل هستند. این آسیب‌ها ممکن است ناشی از تصادفات خودرو، سقوط، ضربات، حوادث صنعتی، آسیب‌های ورزشی و جراحات ناشی از سلاح‌های گرم باشند. تصادفات خودرو اغلب به دلیل عواملی چون بی‌احتیاطی در رانندگی، وضعیت نامناسب جاده‌ها، سرعت بالا، استفاده از وسایل نقلیه قدیمی بدون تجهیزات ایمنی، عدم استفاده از کمربند ایمنی و کلاه ایمنی، و نقض قوانین ترافیکی رخ می‌دهند.

علل تصادفات رانندگی می‌تواند بر اساس عوامل اجتماعی-اقتصادی و محیطی در کشورهای مختلف متفاوت باشد. کشورهای خلیج فارس ویژگی‌های اقتصادی مشابهی دارند، به‌ویژه از نظر مالکیت خودرو به ازای هر نفر، که می‌تواند توضیح‌دهنده شیوع بیشتر تصادفات رانندگی در این کشورها باشد. براساس مطالعات مشابه، اصلی‌ترین علل آسیب‌های فک و صورت تصادفات خودرو و خشونت هستند. با این حال، در این مطالعه، سقوط به عنوان شایع‌ترین علت شناخته شد، و پس از آن تصادفات خودرو و ضربات از اشیاء سخت قرار داشتند. این تفاوت ممکن است به این دلیل باشد که بیماران در حوادث تصادفی که تحت پوشش بیمه‌های ملی قرار دارند و معمولاً از بیمه شخصی خود استفاده نمی‌کنند، به بیمارستان‌ها ارجاع داده می‌شوند.

فک پایین، که به دلیل ساختار منحصر به فرد خود و وجود دندان‌های عقل در آن، بیشتر مستعد شکستگی است، در این مطالعه بیشتر از سایر نواحی فک و صورت دچار شکستگی شده بود. پس از فک پایین، شکستگی‌های گونه‌ای و پاتوفاسیال (شامل چندین ناحیه به طور هم‌زمان) و سپس فک بالا مشاهده شدند. این نتایج با مطالعات قبلی که بر نقش فک پایین در شکستگی‌ها تأکید دارند هم‌خوانی دارند. با این حال، این نتایج با مطالعاتی که به شکستگی‌های گونه‌ای و صورت میانه تأکید دارند، متناقض است. به طور کلی، فک پایین و به دنبال آن گونه، آسیب‌پذیرترین نواحی اسکلت صورت در کشورهای آسیایی و کشورهای حاشیه خلیج فارس به‌نظر می‌رسند. این یافته‌ها با مطالعات انجام‌شده در کشورهای غربی که در آن‌ها شکستگی‌های پیچیده‌ای از استخوان‌های بینی و گونه رایج‌تر است، تفاوت دارد.

در بیمارستان شهید کامیاب، شایع‌ترین دلیل ارجاع، درد ایزوله و درد همراه با اختلالات بایت و خونریزی بود. از طرفی، در مرکز تروما خصوصی، ارجاعات عمدتاً به دلیل درد و اختلالات بایت صورت گرفت. با توجه به ماهیت شکستگی‌ها، درد و اختلالات بایت علت اصلی ارجاع بودند، به ویژه با توجه به شیوع بالای شکستگی‌های فک که اغلب با اختلالات بایت همراه هستند. بیشتر آسیب‌های مشاهده‌شده در این مطالعه از شدت متوسط تا شدید برخوردار بودند و ارجاعات به دلیل آسیب‌های خفیف کمتر بود. بیماران با آسیب‌های خفیف معمولاً به دلیل نداشتن عوارض زیاد کمتر به بیمارستان مراجعه می‌کنند.

مدیریت شکستگی‌های فک و صورت در میان جراحان مختلف می‌تواند متفاوت باشد و این تفاوت‌ها به ابزارها و منابع در دسترس بستگی دارد. با این حال، مهم است که درمان بر اساس نوع آسیب‌ها انجام شود و نه صرفاً بر اساس تکنیک‌های ترجیحی جراحان. در هر دو بیمارستان، روش درمانی غالب، کاهش بسته (Close Reduction) بود، اگرچه درصد استفاده از این روش در مرکز تروما خصوصی بیشتر از بیمارستان شهید کامیاب بود. این یافته با مطالعات مشابه که در آن‌ها از روش کاهش بسته برای درمان شکستگی‌های فک و صورت استفاده شده است، هم‌خوانی دارد.

استفاده از روش جراحی باز (Open Reduction Internal Fixation) نیازمند تجهیزات خاصی مانند پیچ و پلاک است. با توجه به نیاز به این درمان در موارد آسیب‌های شدیدتر، توصیه می‌شود که تأمین این تجهیزات برای برآورده کردن نیازهای بیمارستان‌ها در نظر گرفته شود. نتایج نشان می‌دهند که بیمارستان شهید کامیاب به‌طور معناداری بیشتر از مرکز تروما خصوصی مورد توجه افراد با بیمه‌های خاص قرار گرفته است. با توجه به حجم بالای بیماران در بیمارستان شهید کامیاب و وجود بیمارستان‌های اختصاصی برای بیماران با بیمه‌های خاص، پیشنهاد می‌شود که شرایط بهتری برای پذیرش این دسته از بیماران فراهم شود.

نتیجه‌گیری

عوامل سن، جنسیت و علل آسیب‌ها تأثیر قابل توجهی بر شیوع انواع شکستگی‌های فک و صورت و طرح‌های درمانی در بیماران با بیمه خاص داشت. همچنین، درک علل و اپیدمیولوژی شکستگی‌های فک و صورت در این بیماران می‌تواند بینش‌های ارزشمندی برای تدوین سیاست‌های بهداشتی جهت ارائه کمک و راهنمایی در برخورد مؤثر با این آسیب‌ها فراهم کند.

برای دسترسی به نسخه کامل این مقاله و اطلاعات بیشتر، می‌توانید از لینک زیر استفاده کنید:

دسترسی کامل  به مقالات